Nieuws

Foto: Ronald Knapp

Na de pauze sprak GeNeCo-voorzitter Jeff Hamburg de aanwezigen met de volgende woorden toe:

100 jaar geleden kwamen zeven componisten bij elkaar die zich zorgen maakten over de maatschappelijke positie van de componist in Nederland. In 1911 was het nagenoeg onmogelijk om professioneel componist te zijn. Jan van Gilse, Alfons Diepenbrock, Peter van Anrooy, Johan Wagenaar, waren dirigenten, solisten, muziekschooldirecteuren, leraren klassieke talen, alles behalve componist. Er waren geen voorzieningen, er was geen sociaal vangnet, geen uitgever, geen uitvoerende rechtenorganisatie. Het GeNeCo, in zijn honderd jarig bestaan, heeft dat allemaal voor elkaar gekregen. Buma/Stemra, Donemus, het Fonds voor de Scheppende Toonkunst. Allemaal instituten om de componist en het muziekleven in Nederland te ondersteunen en allen mede-opgericht door het Genootschap.

Hoe ironisch is dat, precies 100 jaar later, het GeNeCo moet vechten om het voortbestaan van deze instituten en voor het bestaansrecht van de componist. Niet alleen wankelt de positie van de Nederlandse componist, ook die van elke kunstenaar op Nederlandse bodem.

Een jaar geleden, toen wij begonnen waren met het plannen van dit concert, heb ik met mijzelf afgesproken om geen politieke toespraak te houden vanavond. Ik wilde een pleidooi houden voor de Nederlandse muziek. Ik wilde u met woorden overtuigen dat deze muziek u kan boeien, raken, inspireren. Wat een geluk dat ik dat niet hoef te doen. Etienne Siebens, Ralph de Raat en het Nederlands Philharmonisch Orkest hebben u dat zojuist laten horen en gaan hierna ook verder. Ik hoef u niet te overtuigen.

Waarom staat er dan niet iedere week Nederlands repertoire op de programma’s van de Nederlandse orkesten? Waarom hoort u niet iedere week Nederlandse muziek in dit Concertgebouw? Waarom hoort u niet iedere avond zulke prachtige Nederlandse muziek op de ether?

Als men een land kon psycho-analyseren, zou men tot de conclusie kunnen komen dat Nederland aan zelf-afwijzing en angst lijdt. Ik kan de situatie niet anders verklaren. Dezelfde angst die gezaaid wordt door de huidige politiek, wordt ook gezaaid onder de kunstenaars en kunstinstellingen. Waarom angst? Waarom zelf-afwijzing? Als ik mijn blik over het Nederlandse muzieklandschap laat vallen, dan zie ik alleen maar potentieel, mogelijkheden, ontwikkelingen. Net als wanneer ik door deze prachtige stad fiets en een stad vol mensen zie die klaar staan om zich te ontwikkelen.

Eigen kunst geeft een land zelfvertrouwen, eigenwaarde, zelfinzicht en leert ons betere mensen te zijn. Kunst zet aan tot denken, stimuleert intuïtief begrijpen; ontroering brengt mensen in beweging.

En dat is juist de visie van het Genootschap, één die wij met kracht hebben vormgegeven tijdens ons jubileumjaar. Wij geloven in lokale, plaatselijke krachten. Het idee dat alleen maar internationaal bewezen componisten, musici, composities, een plaats verdienen op het podium, heeft tot een verarming van ons eigen muzikaal landschap geleid.
Het Genootschap ziet zijn leden als enorme krachtige ondernemers. Wij hebben Nederland ingedeeld in regio’s en hebben onze leden plaatselijk ingezet. Zo heeft een componist in de kop van Noord-Holland geweldige evenementen daar weten neer te zetten. Zo ook in Rotterdam, Den Haag, Dordrecht, Arnhem, Utrecht. Wij, de leden van het GeNeCo, zijn in staat geweest om zo’n 70 concerten en activiteiten te organiseren rond ons jubileum. Concerten waarin de Nederlandse muziek centraal staat. Concerten die nagenoeg zonder steun van de overheid tot stand zijn gekomen.

Dit is een positieve visie. Daarom is ons Genootschap sterk. Wij scheppen en doen. En die bewegingen die wij maken veroorzaken ook de ontroering die u voelt bij het luisteren naar onze, Nederlandse muziek. Zo wordt onze toekomst als componist en die van u als luisteraar verzekerd.

En zo kan ik u ook verzekeren: regeringen komen en gaan. Maar over honderd jaar bestaat het Genootschap van Nederlandse Componisten nog steeds.